Palazzo Te, Mantova

Borso d’Este vierde in Ferrara zijn nieuw verworven hertogschap met het laten bouwen van ‘Palazzo Schifanoia’ (1470) met daarin een frescocyclus die de jaren representeren, de Sforza’s namen Leonardo da Vinci in dienst voor het schilderen van de muurschildering ‘Het laatste Avondmaal’ (1495-1498) en in ongeveer dezelfde periode liet Frederico Gonzaga in Mantova een groot buitenverblijf bouwen, ‘Palazzo Te’. Het paleis, deels bedoeld als lusthof (met o.a. een geheime tuin), deels om indruk te maken op hoge gasten, had ook de functie om zijn nieuw verworven positie te onderstrepen.

Dit enorme gebouw, ontworpen door kunstschilder en architect Giulio Romano (een leerling van Rafael), lag oorspronkelijk aan de rand van de stad. Na de dood van Rafael in 1520, nam Romano samen met een andere goede leerling, Giovan Francesco Penni, de werkplaats van Rafael over. Dit betekende dat zij alle lopende opdrachten tot een goed einde moest brengen. Romano werd zo de meest gewaardeerde schilder te Rome in de 16e eeuw.
De bouw van ‘Palazzo Te’ begon in 1524. Na de ruwbouw zijn de stukadoors, beeldhouwers en frescoschilders nog zeker 10 jaar bezig geweest om alle binnenruimtes en de loggia te decoreren.
Deze paleis-villa is groot en overweldigend door de vele fresco’s in vrijwel alle ruimtes. De fresco’s zijn geschilderd door plaatselijke schilders: Benedetto Pagni en Rinaldo Mantovano. Elke ruimte heeft zijn eigen thema en stijl. Zo is er de zaal ‘Amor en Psyche’ waar het Griekse verhaal op zowel de wanden als het plafond verteld wordt. Frederico Gonzaga liet hierop zichzelf en zijn favoriete minnares afbeelden.
Het meest bijzondere is een kleine ruimte waar ‘De val van de reuzen’ geschilderd is. De ruimtewerking is enorm, door het trompe l’oeil op het plafond dat een verre hemel suggereert, met net daaronder een ronde balustrade en een enorme groep goden en mensen. Die ruimtewerking wordt voortgezet door de immense reuzen op ooghoogte allen rondom gepositioneerd, en door de weggewerkte hoeken. Het lijkt echt of je in een grot in het midden van de actie staat. Oorspronkelijk werd het grotgevoel nog versterkt door de keitjes die in de vloer gemetseld waren.

Ook de grootste zaal, een muziek en dansruimte is bijzonder. De Gonzaga’s hadden een stoeterij en waren zeer bekend vanwege hun goede raspaarden. De crème de la crème van hun paarden werden in deze zaal levensgroot geportretteerd. Alle ornamenten en pilaren rond de paarden zijn als trompe l’oeil geschilderd, net als het zogenaamde uitzicht vanuit de niet bestaande ramen.